Το στεγαστικό δάνειο είναι ένα από τα μεγάλα βήματα της ζωής. Το δικό σου σπίτι είναι δέσμευση και ευθύνη που σε ακολουθεί για πολύ καιρό. Ναι, το να έχεις το δικό σου σπίτι δίνει μεγάλη ικανοποίηση και έχει πολλά πλεονεκτήματα. Δεν είναι όμως τόσο απλό, έτσι δεν είναι;
Τα στεγαστικά δάνεια διαρκούν συχνά 25 έως 30 χρόνια, αν και οι όροι διαφέρουν ανά χώρα και τράπεζα. Δεν είναι περίεργο που είναι μία από τις μεγαλύτερες αποφάσεις που θα πάρεις. Μην το φοβάσαι, αλλά πρόσεχε. Δες με ειλικρίνεια τα οικονομικά σου: έχεις χρήματα για την ίδια συμμετοχή; Πόσα θα σου μείνουν μετά στον λογαριασμό; Έχεις αρκετά μεγάλο ταμείο έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που χάσεις τη δουλειά σου; Ξέρεις ότι μπορεί να χάσεις το ακίνητο, αν δεν μπορείς να πληρώνεις τις δόσεις;
Η ζωή σου θα αλλάξει για δεκαετίες. Θα πληρώνεις μεγάλες δόσεις κάθε μήνα, οπότε βεβαιώσου ότι ξέρεις πόσα μένουν για όλα τα υπόλοιπα που χρειάζεσαι για να ζεις άνετα. Τώρα που ξέρεις ότι δεν είναι όλα ρόδινα, ας λύσουμε το μυστήριο και ας δούμε πιο αναλυτικά πώς λειτουργούν τα στεγαστικά.
Δες τα οφέλη
Ναι, είναι ένα μεγάλο και τρομακτικό βήμα, αλλά σε ανταμείβει και πολύ. Το στεγαστικό μπορεί να γίνει εργαλείο για να χτίσεις περιουσία. Αντί να πληρώνεις ενοίκιο σε έναν ιδιοκτήτη, ξεπληρώνεις ένα σπίτι που θα γίνει δικό σου. Για τους περισσότερους είναι σχεδόν αδύνατο να αγοράσουν σπίτι χωρίς δάνειο, οπότε μη φοβάσαι το χρέος, αλλά μάθε να το χρησιμοποιείς προς όφελός σου. Αν το ακίνητό σου κερδίζει αξία με τον χρόνο, χτίζεις κάτι που μπορείς να αφήσεις στην οικογένειά σου. Και το κερασάκι στην τούρτα; Στο δικό σου σπίτι μπορείς επιτέλους να κάνεις την ανακαίνιση και τη διακόσμηση που ονειρευόσουν.
Να είσαι προετοιμασμένος
Το αν θα πάρεις στεγαστικό εξαρτάται πολύ από την προσωπική σου κατάσταση: το πιστωτικό σου ιστορικό, τις αποταμιεύσεις και τα περιουσιακά σου στοιχεία, και το είδος της απασχόλησής σου. Ανάλογα με το πού ζεις, ισχύουν διαφορετικοί κανόνες για το πόσα μπορείς να δανειστείς, για τη μέγιστη μηνιαία δόση και για την ελάχιστη ίδια συμμετοχή. Σε πολλές χώρες οι τράπεζες περιμένουν ίδια συμμετοχή 10% έως 20% της τιμής, και κάποια προγράμματα επιτρέπουν λιγότερη. Ρώτα τις τράπεζες της περιοχής σου τι ισχύει για εσένα.
Θέλεις να δεις πόσο θα σου κόστιζε ένα δάνειο κάθε μήνα; Δοκίμασε τον υπολογιστή στεγαστικού δανείου.
Χρήσιμοι όροι που πρέπει να ξέρεις:
Σταθερό επιτόκιο: το επιτόκιο μένει ίδιο για μια συμφωνημένη περίοδο, οπότε η δόση σου δεν αλλάζει.
Κυμαινόμενο επιτόκιο: το επιτόκιο αλλάζει μαζί με την αγορά, οπότε η δόση σου μπορεί να ανέβει ή να κατέβει.
Εκτίμηση: μια ανεξάρτητη εκτίμηση για το πόσο αξίζει το σπίτι.
Περιουσιακά στοιχεία: όσα έχεις και έχουν χρηματική αξία. Οι τράπεζες τα εξετάζουν για να βεβαιωθούν ότι μπορείς να σηκώσεις ένα στεγαστικό και τους κινδύνους του.
Ίδια συμμετοχή: το μέρος της τιμής αγοράς που πληρώνεις από τα δικά σου χρήματα. Το στεγαστικό καλύπτει τα υπόλοιπα.
Προέγκριση: συχνά το πρώτο βήμα. Ένα έγγραφο από την τράπεζα που λέει πόσα θα μπορούσες να δανειστείς.
Έξοδα ολοκλήρωσης: χρεώσεις για την ολοκλήρωση της αγοράς και του δανείου, όπως τα έξοδα της τράπεζας, τα νομικά έξοδα και τα έξοδα μεταγραφής.
LTV (σχέση δανείου προς αξία): το ποσό του δανείου διαιρεμένο με την εκτιμώμενη αξία του ακινήτου. Οι τράπεζες το χρησιμοποιούν για να κρίνουν τον κίνδυνό τους. Όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος, και συχνά τόσο υψηλότερο το επιτόκιο.
Κατάκτησε τη διαδρομή
Δεν υπάρχει ένας οδηγός που να ταιριάζει σε όλους. Είμαστε όλοι διαφορετικοί, το ίδιο και οι καταστάσεις μας. Μπορείς όμως πάντα να είσαι καλύτερα προετοιμασμένος απ’ ό,τι χθες. Δες μερικές απλές συμβουλές που θα σε βοηθήσουν στην πορεία.
Βήμα πρώτο: μίλησε με έναν σύμβουλο
Να είσαι ρεαλιστής. Κοίτα μπροστά και φτιάξε ένα γερό πλάνο που λογαριάζει κάθε κόστος διαβίωσης. Η δόση του στεγαστικού δεν θα είναι το μόνο σου έξοδο για το σπίτι. Υπάρχουν επίσης η ασφάλεια, οι λογαριασμοί του σπιτιού, η συντήρηση και άλλοι λογαριασμοί.
Πρόσεξε τις κρυφές χρεώσεις. Μην αποφασίζεις μόνο με βάση το επιτόκιο. Κάθε τράπεζα έχει και άλλα κόστη που πρέπει να λογαριάσεις και που δεν είναι πάντα φανερά, όπως τα έξοδα λογαριασμού ή τα έξοδα φακέλου.
Σύγκρινε τράπεζες. Βγες από τη βολή σου για να πετύχεις την καλύτερη συμφωνία. Πολλοί μένουν στην τράπεζα που έχουν ήδη από συνήθεια. Δες όλες τις προσφορές.
Βήμα δεύτερο: ανάλυση και αίτηση
Να περιμένεις έλεγχο. Η τράπεζα θα εξετάσει προσεκτικά όλα τα σημαντικά σου στοιχεία. Έτσι αποφασίζει για την προσφορά, τους όρους και το πόσο μπορεί να σε εμπιστευτεί ότι θα ξεπληρώσεις.
Ετοίμασε τα έγγραφά σου. Αν πληροίς τις προϋποθέσεις, μπορεί να χρειαστείς επιπλέον έγγραφα, όπως φορολογικές δηλώσεις, αποδείξεις μισθοδοσίας ή κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών.
Συμφώνησε τους όρους. Στην τελική φάση η τράπεζα ορίζει το ποσό του δανείου και τη μηνιαία δόση. Είναι ο τελευταίος της έλεγχος ότι μπορείς να ξεπληρώνεις το δάνειο σε βάθος χρόνου.
Υπόγραψε τα έγγραφα. Μη βιάζεσαι. Πάρε τον χρόνο σου και διάβασε τα πάντα προσεκτικά πριν υπογράψεις. Αν σου φαίνονται πολλά, ζήτα από έναν ειδικό να ελέγξει τα έγγραφα.
Βήμα τρίτο: απόλαυσε το καινούργιο σου σπίτι
Τα κατάφερες. Ακόμη και μετά το μεγαλύτερο οικονομικό βήμα της ζωής σου, συνέχισε να μαθαίνεις για τα οικονομικά σου. Ένας ξεκάθαρος μηνιαίος προϋπολογισμός, που περιλαμβάνει τη δόση του στεγαστικού και όλα τα υπόλοιπα έξοδα του σπιτιού, σε βοηθά να χαίρεσαι το καινούργιο σου σπίτι χωρίς οικονομικές έγνοιες.