Yeni başlayanlar için bütçe rehberimizle sana bütün süreçte yol gösterelim: pratik bilgi, baş ağrısı yok. Bütçelerin gizemini birlikte çözelim mi?
“Bir bütçeye uymanın en iyi yolu, bir bütçeye başlamaktır.”
Tavsiye için teşekkürler… ama bunu nasıl yapacağım?
Bütçe nedir?
Bütçe, kişisel finansların için bir yol haritasıdır. Para kararlarını her gün destekleyen basit bir rehberdir. Ne kadar kazandığını ve belirli bir dönemde ne kadar harcayabildiğini (ya da harcamak istediğini) hesaba katar.
Temelde, harcarken aşmak istemediğin bir limittir. Bir bütçe uygulaması, bu limite ne kadar yaklaştığını sana anında gösterebilir. Örneğin Spendee’de bütün giderlerin için tek bir toplam bütçe belirler, sonra onu kategori bütçelerine bölersin. Bunun üstüne özel bütçeler de ekleyebilirsin, mesela sadece dışarıda yemek için haftalık bir bütçe.
Bütçe şart mı? Hayır. Hedeflerine daha hızlı ve daha sakin ilerlemene yardım eder mi? Kesinlikle.
Bütçe yapmaya neden değer
- Her ay gerçek para biriktirirsin
Her liranın nereye gittiğini bildiğinde, eskiden fark etmeden harcadığın parayı bulursun. Her ay yapılan küçük tasarruflar bile bir yılda büyük bir tutara ulaşır.
- Patron sensin
Başladığın andan itibaren finanslarının kontrolü sendedir. Ne kadar harcayabileceğini tam olarak bilmek insana güç verir. Stresini azaltabilir, seni daha bağımsız kılabilir ve borçtan daha hızlı çıkmana yardım edebilir. Seni gelirin tanımlamaz. Onu nasıl harcamayı seçtiğin tanımlar.
- Bu bir fırsat
“Bütçe” kulağa korkutucu gelebilir: kısıtlamalar, limitler, katı kurallar. Bunun yerine bakış açında küçük bir değişiklik dene. Bütçene uymayı başarırsan yeni fırsatlar açılır: daha sağlıklı finanslar, borçtan kurtulmak, hatta yatırıma başlamak.
Peki nasıl başlarsın?
Tek bir doğru yol yok. Sadece başlaman gerekiyor. Bütçenin “mükemmel” olmasını bekleme. Bu konuyu öğreniyor olman bile iyi gittiğini gösterir, o yüzden devam et.
Herkes mükemmel bütçe tarifini ister. Sana seçenekleri gösterebiliriz, ama sonunda neyi tercih ettiğini sen seçer, yol boyunca ince ayar yapar ve ona sadık kalırsın.
1. Giderlerini ayır ve bir dönem seç
Giderlerin iki gruba ayrılır. Faturalar ve kira gibi sabit olanlar genellikle ayda bir ödenir. Değişken olanlar, yani “isteklerin”, daha sık gerçekleşir. Her bütçenin süresini gider türüne göre belirle. Yaygın dönemler şunlardır:
- günlük,
- haftalık,
- iki haftada bir,
- aylık,
- yıllık,
- özel bir dönem.
Biz haftalık ve aylık bütçelerin bir kombinasyonunu öneriyoruz.
2. Her kategorinin ne kadar alacağını seç
İşte bir örnek. Simon’ın eline ayda net 60.000 ₺ geçiyor. Birikime başlamak istiyor, bu yüzden hemen 12.000 ₺ kenara ayırıyor. Bu, gelirinin %20’si. Peki kalan %80’le ne yapıyor?
Doğru tahmin ettin. Simon onu birkaç bütçeyle akıllıca harcamaya karar veriyor.
Önce kalan %80 için, yani 48.000 ₺ için aylık bir toplam bütçe belirliyor.
Sonra harcamalarına bakıyor ve yemeğe çok fazla harcadığını fark ediyor. Yemek onun için tek bir kategori değil: Market, Dışarıda Yemek ve İçecekler. Bu yüzden yemeğe ayrı bir bütçe veriyor ve onu haftalık takip etmeye karar veriyor, çünkü alışverişi o sıklıkla yapıyor.
Yaygın bir öneri, net gelirinin %10 ila %15’ini yemeğe harcamaktır. Simon %15’i seçiyor, yani ayda 9.000 ₺ ya da haftada 2.250 ₺.
Benzer bir dağılımı kendi gelirin için görmek ister misin? 50/30/20 bütçe hesaplayıcımızı dene. Yalnızca brüt maaşını biliyorsan, maaş hesaplayıcısı önce eline geçen net tutarı hesaplar.
3. Bütçeye sadık kal
Haftalık yemek bütçesi belirlendi. Şimdi zor kısım geliyor: ona uymak.
Simon dikkatli alışveriş yapıyor ve market alışverişinde tasarruf etmek için 20 ipucumuzu izliyor. Hafta içinde bütçesine bakıp gün başına ne kadar kaldığını kontrol ediyor.
Haftanın son gününde yemeğe 1.650 ₺ harcamış oluyor. Bu, limitinin 600 ₺ altında.
İlk hafta tamam!
4. Sonuçlar
Aylık bütçesini ve haftalık yemek bütçesini bir ay izledikten sonra Simon fazladan 7.000 ₺ biriktirmiş oluyor: 2.400 ₺ yemekten, 4.600 ₺ diğer kategorilerden.
Bunu bütün yıl sürdürürse, yaklaşık 84.000 ₺ fazladan birikim eder. Her ay kenara ayırdığı %20’yi hatırlıyor musun? O da yılda 144.000 ₺ daha ekler. Toplamda yılda yaklaşık 228.000 ₺ biriktiriyor. Bu, güzel bir aile tatiline yeter, üstüne birikim ve yatırım için de hatırı sayılır bir pay kalır.