Hãy để chúng tôi dẫn bạn đi qua toàn bộ quá trình với hướng dẫn lập ngân sách cho người mới: thông tin thiết thực, không đau đầu. Cùng nhau giải mã bí ẩn về ngân sách nhé?
“Cách tốt nhất để giữ được ngân sách là bắt đầu lập một cái.”
Cảm ơn lời khuyên… nhưng tôi làm điều đó thế nào?
Ngân sách là gì?
Ngân sách là tấm bản đồ chỉ đường cho tài chính cá nhân của bạn. Đó là một hướng dẫn đơn giản hỗ trợ các quyết định về tiền của bạn mỗi ngày. Nó tính đến việc bạn kiếm được bao nhiêu và bạn có thể (hoặc sẵn lòng) chi bao nhiêu trong một khoảng thời gian nhất định.
Về cơ bản, đó là hạn mức bạn không muốn vượt qua khi chi tiêu. Một ứng dụng quản lý ngân sách có thể cho bạn thấy mình đang gần hạn mức đó đến đâu trong suốt quá trình. Ví dụ, trong Spendee bạn đặt một ngân sách tổng cho mọi khoản chi rồi chia thành các ngân sách theo danh mục. Bạn cũng có thể thêm ngân sách tùy chỉnh, chẳng hạn một ngân sách theo tuần chỉ dành cho ăn ngoài.
Ngân sách có bắt buộc không? Không. Nó có giúp bạn tiến tới mục tiêu nhanh hơn và bình tĩnh hơn không? Chắc chắn có.
Vì sao lập ngân sách đáng công
- Bạn tiết kiệm được tiền thật mỗi tháng
Khi biết từng đồng đi đâu, bạn tìm ra những khoản tiền trước đây mình tiêu mà không để ý. Ngay cả những khoản tiết kiệm nhỏ mỗi tháng cũng cộng lại thành số tiền lớn sau một năm.
- Bạn là người làm chủ
Từ lúc bắt đầu, bạn nắm quyền kiểm soát tài chính của mình. Biết chính xác mình có thể tiêu bao nhiêu mang lại cảm giác tự tin. Nó có thể giảm căng thẳng, giúp bạn độc lập hơn và thoát nợ nhanh hơn. Thu nhập không định nghĩa con người bạn. Cách bạn chọn tiêu nó mới là điều quyết định.
- Đó là một cơ hội
“Ngân sách” nghe có thể đáng sợ, giống như hạn chế, giới hạn và luật lệ khắt khe. Thay vào đó, hãy thử thay đổi cách nghĩ một chút. Nếu bạn giữ được ngân sách, những cơ hội mới sẽ mở ra: sức khỏe tài chính tốt hơn, thoát nợ, hay thậm chí bắt đầu đầu tư.
Vậy bắt đầu thế nào?
Không có một cách duy nhất đúng. Bạn chỉ cần bắt đầu. Đừng chờ đến khi ngân sách của mình “hoàn hảo”. Chỉ riêng việc tìm hiểu về nó là bạn đã làm tốt rồi, nên hãy tiếp tục.
Ai cũng muốn có công thức lập ngân sách hoàn hảo. Chúng tôi có thể dẫn bạn đi qua các lựa chọn, nhưng cuối cùng bạn là người chọn cách mình thích, tinh chỉnh dần và giữ đúng nó.
1. Chia các khoản chi và chọn khoảng thời gian
Các khoản chi của bạn thuộc hai nhóm. Khoản cố định, như hóa đơn, điện nước và tiền thuê nhà, thường đến hạn mỗi tháng một lần. Khoản biến đổi, tức những thứ bạn “muốn”, diễn ra thường xuyên hơn. Hãy đặt độ dài của mỗi ngân sách cho khớp với loại chi phí. Các khoảng thời gian phổ biến là:
- hằng ngày,
- hằng tuần,
- hai tuần một lần,
- hằng tháng,
- hằng năm,
- một khoảng thời gian tùy chỉnh.
Chúng tôi khuyên dùng kết hợp ngân sách theo tuần và theo tháng.
2. Chọn mỗi danh mục được bao nhiêu
Đây là một ví dụ. Simon có thu nhập thực nhận 18 triệu đồng một tháng. Anh muốn bắt đầu tiết kiệm nên để riêng ngay 3,6 triệu đồng. Đó là 20% thu nhập của anh. Nhưng anh làm gì với 80% còn lại?
Bạn đoán đúng rồi. Simon quyết định tiêu nó một cách khôn ngoan, với vài ngân sách.
Trước tiên, anh đặt một ngân sách tổng hằng tháng cho 80% còn lại, tức 14,4 triệu đồng.
Tiếp theo, anh xem lại chi tiêu và nhận ra mình tiêu quá nhiều cho ăn uống. Với anh, ăn uống không chỉ là một danh mục: có Thực phẩm, Ăn ngoài và Đồ uống. Vì vậy anh đặt cho ăn uống một ngân sách riêng và quyết định theo dõi theo tuần, vì đó là tần suất anh đi mua sắm.
Một gợi ý phổ biến là dành 10% đến 15% thu nhập thực nhận cho ăn uống. Simon chọn 15%, tức 2,7 triệu đồng một tháng, hay 675.000 đồng một tuần.
Bạn muốn xem cách chia tương tự cho thu nhập của mình? Hãy thử công cụ tính ngân sách 50/30/20 của chúng tôi. Nếu bạn chỉ biết lương gross, hãy dùng công cụ tính lương gross sang net để tính thu nhập thực nhận trước.
3. Giữ đúng ngân sách
Ngân sách ăn uống theo tuần đã đặt xong. Giờ đến phần khó: giữ đúng nó.
Simon mua sắm cẩn thận và làm theo 20 mẹo tiết kiệm tiền mua thực phẩm của chúng tôi. Trong tuần, anh kiểm tra ngân sách để xem mỗi ngày còn lại bao nhiêu.
Đến ngày cuối tuần, anh đã chi 485.000 đồng cho ăn uống. Thấp hơn hạn mức 190.000 đồng.
Xong tuần đầu tiên!
4. Kết quả
Sau một tháng theo ngân sách hằng tháng và ngân sách ăn uống theo tuần, Simon tiết kiệm thêm được 2,12 triệu đồng: 720.000 đồng từ ăn uống và 1,4 triệu đồng từ các danh mục khác.
Nếu anh giữ được như vậy cả năm, đó là khoảng 25 triệu đồng dư ra. Còn nhớ 20% anh để riêng mỗi tháng không? Khoản đó thêm 43,2 triệu đồng một năm nữa. Tổng cộng, anh tiết kiệm được khoảng 68,2 triệu đồng một năm, đủ cho một kỳ nghỉ gia đình thật vui và vẫn còn một khoản kha khá để tiết kiệm và đầu tư.