Nếu bạn từng thấy khó bám theo ngân sách thì bạn không hề đơn độc. Rất nhiều người thấy khó để dành tiền cho tương lai. Ngân sách giúp bạn tiết kiệm cho lúc khẩn cấp, trả nợ và cả chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu. Nói ngắn gọn, nó giúp bạn đạt được các mục tiêu tài chính.
Lập ngân sách không nhất thiết phải khó. Vài điều chỉnh nhỏ ở chỗ này chỗ kia có thể đưa bạn đi rất xa. Nếu bạn đang chật vật giữ ngân sách và muốn ưu tiên việc tiết kiệm, đây là vài mẹo nhanh.
1. Đặt mục tiêu thật cụ thể
Ngân sách có ích gì nếu bạn không có mục tiêu? Mục tiêu giúp bạn đi đúng hướng. Bạn đâu có lên xe mà không biết mình định đi đâu, phải không?
Trước khi lập ngân sách, hãy viết các mục tiêu của bạn ra. Càng chi tiết và cụ thể càng tốt. Đặt mục tiêu ngắn hạn có thể đạt trong vòng một năm và mục tiêu dài hạn cần từ một năm trở lên.
Để mục tiêu ở nơi bạn nhìn thấy mỗi ngày. Nó nhắc bạn mình đang cố gắng vì điều gì và giữ cho bạn động lực bám theo ngân sách.
2. Theo dõi chi tiêu
Hãy thử ghi lại mọi khoản chi trong một tuần hoặc lâu hơn. Bạn sẽ thấy rõ tiền của mình đi đâu và nhận ra những thói quen đang làm bạn tốn kém. Sau đó bạn có thể điều chỉnh ngân sách theo hướng tốt hơn.
Theo dõi chi tiêu có thể khiến bạn mở mắt, và đó thường là bước đầu tiên để thay đổi hẳn thói quen tiền bạc.
3. Ưu tiên tiết kiệm
Hãy tiết kiệm trước khi trả bất kỳ hóa đơn nào. Nhiều người thấy tiết kiệm khó chỉ vì họ để dành phần còn lại vào cuối tháng, mà thường thì chẳng còn lại gì. Thay vào đó, hãy trả cho mình trước. Nếu bạn chưa có quỹ khẩn cấp bằng 3 đến 6 tháng chi tiêu thì đó là điểm khởi đầu rất tốt.
Một nguyên tắc phổ biến là tiết kiệm 10% đến 20% thu nhập. Nếu con số đó có vẻ quá sức, hãy bắt đầu với số tiền nhỏ hơn và tăng lên một chút mỗi tháng. Sau một thời gian bạn sẽ không còn thấy thiếu khoản đó nữa, và tiết kiệm trở thành thói quen. Công cụ tính lãi tiết kiệm của chúng tôi cho thấy các khoản gửi đều đặn cộng dồn theo thời gian như thế nào.
4. Dùng thẻ để nhìn thấy chi tiêu
Thanh toán bằng thẻ để lại ghi chép cho từng lần mua, nên bạn thấy chính xác tiền của mình đi đâu. Ứng dụng ngân hàng hiển thị mọi giao dịch của bạn, và nhiều ứng dụng còn xếp chúng vào các danh mục.
Một số thẻ tín dụng còn có ưu đãi tích điểm hoặc hoàn tiền. Nếu dùng thẻ tín dụng, hãy trả hết dư nợ mỗi tháng để không phải trả lãi. Nếu dùng thẻ ghi nợ, hãy chắc chắn rằng bạn không phải trả thêm phí.
5. Thử một thử thách tiền bạc
Thử thách tiền bạc là cách thú vị để tăng khoản tiết kiệm và thay đổi thói quen chi tiêu. Chúng buộc bạn nhìn kỹ hơn cách mình tiêu tiền, và có vô số thử thách để lựa chọn.
Phổ biến có tháng không tiêu xài hoặc để dành tiền lẻ. Hãy tìm một thử thách hợp với lối sống và mục tiêu của bạn, rồi rủ bạn bè hoặc người thân cùng tham gia. Làm cùng nhau vui hơn nhiều so với làm một mình.
6. Thử quy tắc 50/30/20
Nếu điều khó nhất với bạn khi lập ngân sách là giữ mọi thứ ngăn nắp, quy tắc 50/30/20 có thể giúp. Quy tắc này chia thu nhập của bạn thành ba nhóm: nhu cầu thiết yếu, mong muốn và tiết kiệm.
- 50% thu nhập dành cho nhu cầu thiết yếu và chi phí cố định, như tiền thuê nhà, điện nước và chăm sóc sức khỏe.
- 30% dành cho mong muốn, như giải trí, ăn ngoài hoặc một kỳ nghỉ.
- 20% dành cho mục tiêu của bạn, như tiết kiệm, nghỉ hưu hoặc trả nợ thẻ tín dụng.
Bạn muốn xem con số với thu nhập của chính mình? Hãy thử công cụ tính ngân sách 50/30/20 của chúng tôi.
7. Tìm đúng công cụ
Giữ ngân sách bằng giấy bút có thể rất nhàm chán và dễ sai sót. Một ứng dụng quản lý ngân sách giúp bạn xem lại chi tiêu và thấy tiền chảy vào từng danh mục ra sao. Một số ứng dụng còn nhắc bạn đi đúng hướng.
Ví dụ, trong Spendee bạn có thể kết nối ngân hàng hoặc tự thêm khoản chi, đặt một ngân sách hằng tháng rồi chia thành ngân sách theo danh mục, và xem tiền của mình đã đi đâu trong phần Tổng quan.
8. Tìm phong cách lập ngân sách của riêng bạn
Không có một cách lập ngân sách duy nhất đúng. Mỗi người có nhu cầu và mục tiêu khác nhau, nên hãy tìm phong cách phù hợp với bạn. Đây là vài cách đáng cân nhắc:
- Phương pháp phong bì: Bạn tạo một phong bì cho mỗi danh mục ngân sách và bỏ tiền mặt vào. Bạn chỉ bỏ vào số tiền mình muốn chi cho danh mục đó. Khi phong bì trống, bạn ngừng chi cho danh mục ấy. Nếu thích, bạn có thể dùng phong bì điện tử cho các chi phí cố định.
- Lập ngân sách ngược: Nếu có một mục tiêu mà bạn thật sự muốn sớm đạt được, hãy thử lập ngân sách ngược. Bạn dành tiền cho mục tiêu đó trước rồi trả các hóa đơn bằng phần còn lại.
- Ngân sách từ số không: Mỗi đồng bạn kiếm được đều có một nhiệm vụ. Bạn quyết định chính xác toàn bộ tiền của mình đi đâu, sao cho thu nhập trừ chi tiêu và tiết kiệm bằng không.
9. Cùng làm với bạn đời
Lập ngân sách và bám theo nó có thể dễ hơn nếu bạn làm cùng bạn đời. Làm việc như một đội giúp cả hai đi đúng hướng, và thậm chí còn khiến việc lập ngân sách vui hơn một chút.
Hai bạn cùng xây được càng nhiều thói quen tiền bạc tốt thì càng dễ đạt các mục tiêu chung.
10. Điều chỉnh khi cần
Cuộc sống luôn có chuyện xảy ra và những khoản chi bất ngờ sẽ xuất hiện. Điều chỉnh ngân sách cho chi phí phát sinh hoặc thay đổi trong cuộc sống là chuyện bình thường. Một khoản đệm nhỏ trong ngân sách giúp những thay đổi này nhẹ nhàng hơn.
Cuối mỗi tháng, hãy xem lại mình đã làm thế nào. Bạn có chi nhiều hơn ở một danh mục nào không? Một lần sửa xe có lấy mất một phần quỹ khẩn cấp, khiến tháng sau bạn cần tiết kiệm nhiều hơn không? Dù kết quả ra sao, hãy nhìn lại ngân sách và chắc chắn rằng nó vẫn thực tế.
Lời kết
Lập ngân sách không nhất thiết phải khó. Có rất nhiều cách để nó phù hợp với bạn và đưa bạn đến gần mục tiêu hơn. Hãy tìm điều hợp với cuộc sống của mình, và bạn sẽ tiến thêm một bước tới thành công tài chính.
Bài viết này do Ashley, cây bút và nhà sáng tạo nội dung về tài chính cá nhân, thực hiện.