Bütçene sadık kalmakta zorlandıysan yalnız değilsin. Pek çok kişi gelecek için kenara para ayırmayı zor bulur. Bütçe, acil durumlar için birikim yapmana, borçlarını ödemene, hatta emekliliğini planlamana yardım eder. Kısacası finansal hedeflerine ulaşmanı sağlar.
Bütçe yapmak zor olmak zorunda değil. Orada burada yapacağın birkaç küçük ayar seni epey ileri götürür. Bütçene uymakta ve birikimi öncelik haline getirmekte zorlanıyorsan, işte birkaç hızlı ipucu.
1. Ayrıntılı hedefler koy
Hedefin yoksa bütçenin ne anlamı var? Hedefler yoldan sapmamanı sağlar. Nereye gideceğini bilmeden arabaya binmezsin, değil mi?
Bütçeni kurmadan önce hedeflerini yaz. Olabildiğince ayrıntılı ve somut ol. Bir yıl içinde ulaşabileceğin kısa vadeli hedefler ve bir yıl ya da daha uzun süren uzun vadeli hedefler belirle.
Hedeflerini her gün göreceğin bir yerde tut. Böylece ne için çalıştığını hatırlar, bütçene uymak için motive kalırsın.
2. Harcamalarını takip et
Bir hafta ya da daha uzun süre her harcamanı kaydetmeyi dene. Paranın nereye gittiğini net biçimde görür, sana pahalıya mal olan alışkanlıkları fark edersin. Sonra bütçeni olumlu yönde ayarlayabilirsin.
Harcamalarını takip etmek göz açıcı olabilir. Çoğu zaman para alışkanlıklarını kalıcı olarak değiştirmenin ilk adımıdır.
3. Birikime öncelik ver
Faturalarını ödemeden önce birikimini ayır. Pek çok kişi birikim yapmakta zorlanır, çünkü ay sonunda ne kalırsa onu biriktirir ve çoğu zaman hiçbir şey kalmaz. Bunun yerine önce kendine öde. Henüz 3 ila 6 aylık giderini karşılayan bir acil durum fonun yoksa, başlamak için harika bir yer orası.
Yaygın bir öneri, gelirinin %10 ila %20’sini biriktirmektir. Bu sana ulaşılmaz geliyorsa daha küçük bir tutarla başla ve her ay biraz artır. Bir süre sonra eksikliğini bile hissetmezsin, birikim bir alışkanlığa dönüşür. Birikim hesaplayıcımız düzenli yatırdığın tutarların zamanla nasıl biriktiğini gösterir.
4. Harcamalarını görmek için kartlarını kullan
Kartla ödediğinde her alışverişin kaydı kalır, böylece paranın tam olarak nereye gittiğini görürsün. Banka uygulaman tüm işlemlerini gösterir, birçoğu bunları kategorilere de ayırır.
Bazı kredi kartları ödül de sunar. Kredi kartı kullanıyorsan, faiz ödememek için her ay borcun tamamını öde. Banka kartı kullanıyorsan ek ücret ödemediğinden emin ol.
5. Bir para meydan okuması dene
Para meydan okumaları, birikimini artırmanın ve harcama alışkanlıklarını değiştirmenin eğlenceli bir yoludur. Parayı nasıl harcadığına daha yakından bakmanı sağlar ve aralarından seçebileceğin sayısız örnek var.
En bilinenleri arasında harcamasız bir ay geçirmek ya da bozuk paralarını biriktirmek var. Yaşam tarzına ve hedeflerine uyan bir meydan okuma bul, arkadaşlarını ya da aileni de davet et. Birlikte yapmak, tek başına yapmaktan çok daha keyifli.
6. 50/30/20 kuralını dene
Bütçede en çok zorlandığın şey düzenli kalmaksa, 50/30/20 kuralı işine yarayabilir. Bu kural gelirini üç gruba ayırır: ihtiyaçlar, istekler ve birikim.
- Gelirinin %50’si ihtiyaçlara ve sabit giderlere gider: kira, faturalar, sağlık gibi.
- %30’u isteklere gider: eğlence, dışarıda yemek ya da tatil gibi.
- %20’si hedeflerine gider: birikim, emeklilik ya da kredi kartı borcunu ödemek gibi.
Rakamları kendi gelirinle görmek ister misin? 50/30/20 bütçe hesaplayıcımızı dene.
7. Doğru araçları bul
Kâğıt kalemle bütçe tutmak sıkıcı hale gelebilir ve hata yapmak kolaydır. Bir bütçe uygulaması harcamalarını gözden geçirmene ve paranın her kategoriye nasıl aktığını görmene yardım eder. Bazı uygulamalar yolda kalman için hatırlatma da gönderir.
Örneğin Spendee’de bankanı bağlayabilir ya da giderlerini elle ekleyebilir, tek bir aylık bütçe belirleyip onu kategori bütçelerine bölebilir ve paranın nereye gittiğini Özet’te görebilirsin.
8. Kendi bütçe tarzını bul
Bütçe yapmanın tek bir doğru yolu yok. Herkesin ihtiyaçları ve hedefleri farklıdır, bu yüzden sana uyan tarzı bul. İşte düşünebileceğin birkaç yöntem:
- Zarf sistemi: Her bütçe kategorisi için bir zarf hazırlar ve içine nakit koyarsın. Zarfa yalnızca o kategoride harcamak istediğin kadarını koyarsın. Zarf boşaldığında o kategoride harcamayı bırakırsın. İstersen sabit giderler için dijital zarflar kullanabilirsin.
- Ters bütçe: Yakın zamanda ulaşmayı ciddi olarak istediğin tek bir hedefin varsa ters bütçeyi dene. Parayı önce o hedefe ayırır, faturalarını kalanla ödersin.
- Sıfır tabanlı bütçe: Kazandığın her liranın bir görevi olur. Paranın tamamının nereye gideceğine sen karar verirsin, böylece gelirinden harcama ve birikimi çıkardığında sonuç sıfır eder.
9. Partnerinle birlikte çalış
Bütçe yapmak ve ona sadık kalmak, partnerinle birlikte yaparsan daha kolay olabilir. Ekip olarak çalışmak ikinizin de yolda kalmasına yardım eder, hatta bütçe işini biraz daha eğlenceli hale getirebilir.
Birlikte ne kadar çok iyi para alışkanlığı edinirseniz, ortak hedeflerinize ulaşmak o kadar kolay olur.
10. Gerektiğinde ayar yap
Hayat bu, beklenmedik giderler çıkar. Bütçeni ek masraflara ya da hayatındaki değişikliklere göre ayarlamanda sorun yok. Bütçende küçük bir pay bırakmak bu değişiklikleri kolaylaştırır.
Her ayın sonunda nasıl gittiğine bak. Bir kategoride daha fazla mı harcadın? Bir araba tamiri acil durum fonunu mu eritti, gelecek ay daha fazla mı biriktirmen gerekiyor? Sonuç ne olursa olsun bütçene yeniden bak ve hâlâ gerçekçi olduğundan emin ol.
Sözün özü
Bütçe yapmak zor olmak zorunda değil. Onu kendine uydurmanın ve hedeflerine yaklaşmanın pek çok yolu var. Hayatına uyanı bul, finansal başarıya bir adım daha yaklaşmış olursun.
Bu yazı, kişisel finans yazarı ve içerik üreticisi Ashley tarafından yazıldı.