Ai cũng nói về đầu tư. Đó chỉ là một từ thời thượng? Một lối sống? Trên hết, đó là cách để tiền của bạn vận động. Hơi giống tập thể dục: cả hai mang lại lợi ích to lớn về lâu dài, và cả hai đều khó bắt đầu. Bạn có thể mắc vài sai lầm trên đường, nhưng học từ chúng làm bạn mạnh hơn. Vậy bắt đầu thế nào? Đừng lo, đã có chúng tôi. Bên dưới, chúng ta xem lợi ích của đầu tư, những rủi ro đi kèm và vài cách đầu tư phổ biến.
Đầu tư nghĩa là bỏ tiền vào một thứ bạn kỳ vọng sẽ tăng giá trị hoặc mang lại thu nhập cho bạn theo thời gian. Bạn có thể đầu tư theo nhiều cách: tự mở công việc kinh doanh, mua tài sản như bất động sản, hoặc mua cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ.
Vì sao nên đầu tư?
Bạn có thể thắng lạm phát
Tiền mất giá theo thời gian. Để bảo vệ khoản tiết kiệm, chúng cần sinh lời cao hơn lạm phát sau khi trừ thuế. Điều đó khó làm được với tiền nằm trong một tài khoản lãi suất thấp. Một số khoản đầu tư có tiềm năng (và rủi ro!) thắng lạm phát với khoảng cách lớn và mang về cho bạn nhiều hơn hẳn một tài khoản tiết kiệm.
Bạn xây dựng thu nhập thụ động
Một trong những thói quen tiền bạc tốt nhất là xây dựng thu nhập thụ động từ khi còn trẻ. Nhưng dù bạn chưa bắt đầu thì cũng không bao giờ là quá muộn. Thu nhập thêm đều đặn cho bạn tận hưởng cuộc sống nhiều hơn, bớt lo về tuổi nghỉ hưu, đạt những mục tiêu lớn hơn (như việc học của con cái) và độc lập hơn.
Hãy ý thức về rủi ro
Sự thật là nếu đơn giản thế thì ai cũng đã làm. Bạn không cần sợ đầu tư, nhưng hãy tiếp cận nó một cách lý trí và không ngừng học hỏi. Luôn nắm thông tin và ra quyết định có cân nhắc là điều giữ bạn đi đúng hướng. Rủi ro là một phần của đầu tư, và sự đánh đổi rất đơn giản: rủi ro thấp hơn thường nghĩa là lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn, còn lợi nhuận tiềm năng cao hơn đi kèm rủi ro cao hơn. Quy tắc quan trọng nhất là đừng bỏ hết trứng vào một giỏ. Nói cách khác, hãy đa dạng hóa.
Các loại hình đầu tư
Có quá nhiều loại hình đầu tư để liệt kê hết, nhưng đây là những loại phổ biến nhất:
Quỹ đầu tư
Các quỹ phổ biến nhất là quỹ tương hỗ (quỹ mở) và ETF (quỹ hoán đổi danh mục). Quỹ tương hỗ gom tiền từ nhiều nhà đầu tư, và một nhà quản lý chuyên nghiệp dùng số tiền đó để mua cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản khác. Nhiều ETF cũng gom tiền, nhưng thường được quản lý thụ động và chỉ đơn giản bám theo một chỉ số thị trường. ETF đã trở nên rất phổ biến vì dễ mua và thường rẻ. Quỹ là cách tuyệt vời để bắt đầu nếu bạn muốn đầu tư nhưng không muốn tự chọn từng cổ phiếu. Ví dụ, nhiều quỹ bám theo S&P 500, chỉ số gồm khoảng 500 công ty lớn nhất nước Mỹ, và có những quỹ chỉ số tương tự cho các thị trường khác và cho toàn thế giới. Chúng trải tiền của bạn ra nhiều công ty cùng lúc.
Cổ phiếu
Khi mua một cổ phiếu, bạn mua một phần nhỏ của công ty và trở thành người đồng sở hữu, tức cổ đông. Nếu công ty làm ăn tốt, giá cổ phiếu của bạn thường tăng, và một số công ty còn chia một phần lợi nhuận dưới dạng cổ tức. Ngày nay, việc mua bán cổ phiếu diễn ra bằng điện tử và chỉ mất vài phút. Người ta thường dùng “cổ phiếu” và “cổ phần” với cùng một nghĩa: cổ phần là những đơn vị sở hữu bạn mua trong một công ty cụ thể.
Tiền mã hóa
Tiền mã hóa là những đồng tiền kỹ thuật số bạn có thể mua bán trên các sàn giao dịch tiền mã hóa. Hẳn bạn đã nghe đến Bitcoin và Ethereum. Chúng có thể trông rất hấp dẫn, nhưng giá biến động mạnh, nên đây là khoản đầu tư rủi ro cao. Hãy tìm hiểu cách chúng hoạt động trước khi mua, và chỉ đầu tư số tiền bạn chấp nhận mất được. Nếu nắm giữ tiền mã hóa, bạn có thể theo dõi nó trong một ví riêng trong Spendee, bên cạnh phần tiền còn lại của mình.
Trái phiếu
Trái phiếu giống như một khoản bạn cho chính phủ hoặc một công ty vay. Đổi lại, bạn nhận tiền lãi định kỳ và nhận lại tiền gốc khi trái phiếu đáo hạn. Trái phiếu thường ít rủi ro hơn cổ phiếu, dù điều đó còn tùy vào bên phát hành, và chúng thường đóng vai trò giữ ổn định trong danh mục đầu tư.
Hàng hóa
Hàng hóa là nguyên liệu thô dùng để làm ra các sản phẩm khác. Việc buôn bán chúng có từ rất xa xưa, từ nhiều thế kỷ trước khi con người trao đổi gia vị và kim loại quý. Ngày nay, nhà đầu tư chủ yếu dùng chúng để đa dạng hóa, đầu tư vào kim loại (như vàng hoặc bạc), năng lượng (như dầu hoặc khí đốt) hoặc nông sản. Giá của chúng thường biến động mạnh, khiến chúng rủi ro hơn nhiều khoản đầu tư khác.
Bạn bắt đầu thế nào?
Thứ nhất, hãy chắc rằng quỹ khẩn cấp của bạn đã sẵn sàng. Đây là tấm lưới an toàn gồm khoản tiền “không được đụng vào”, thường bằng 3 đến 6 tháng chi tiêu trung bình. Nó quan trọng vì đầu tư đi kèm rủi ro, và bạn chỉ nên đầu tư khi có thể chịu được mọi kết quả.
Thứ hai, hãy nghĩ về hoàn cảnh và thái độ của chính bạn. Bạn là người thích mạo hiểm hay thận trọng hơn? Bạn kỳ vọng mức sinh lời nào, và có thể để tiền đầu tư trong bao lâu? Đầu tư là chuyện rất cá nhân, nhưng người ta thường chấp nhận rủi ro nhiều hơn khi còn trẻ và thận trọng dần theo tuổi tác. Hãy viết ra các mục tiêu của bạn. Bạn hy vọng đạt được và học được gì trên đường đi?
Khi đã sẵn sàng, có hai cách chính để bắt đầu:
1. Tự quản lý đầu tư
Nếu bạn thích tự làm mọi thứ và không ngại học hỏi nhiều cùng vài lần lên xuống, cách này có thể dành cho bạn. Hãy mở tài khoản tại một công ty chứng khoán được cấp phép, có phí thấp và nền tảng dễ dùng.
2. Đầu tư do chuyên gia quản lý
Nếu bạn muốn một người chuyên nghiệp quản lý một phần tiền của mình, hãy xác định trả thêm cho chuyên môn của họ. Đó có thể là một chuyên gia tư vấn tài chính, một quỹ được quản lý chủ động hoặc một dịch vụ đầu tư tự động. Hãy so sánh phí, vì theo thời gian chúng ăn vào lợi nhuận của bạn.
Dù chọn cách nào, hãy bắt đầu bằng những bước nhỏ. Bắt đầu từ khi còn trẻ với số tiền nhỏ vẫn tốt hơn là không bao giờ bắt đầu. Nhận ra đồng tiền mình vất vả kiếm được mất giá theo thời gian thật không dễ chịu, nhưng nó có thể thúc bạn tìm hiểu kỹ và đi những bước đúng đắn cho tương lai. Để xem các khoản góp đều đặn có thể lớn lên thế nào qua nhiều năm, hãy thử công cụ tính lãi tiết kiệm của chúng tôi.