Trong hướng dẫn về dòng tiền, chúng tôi đã cho thấy quy tắc 50/30/20 giúp bạn tận dụng tối đa thu nhập như thế nào. Bạn đã sẵn sàng đưa việc lập ngân sách lên một tầm mới chưa?
Bạn đã biết bước đầu tiên của việc quản lý tiền tốt: tiết kiệm hoặc đầu tư ít nhất 20% thu nhập thực nhận. Giờ hãy xem cách chia phần còn lại chính xác hơn nữa.
Dùng ngân sách cho từng danh mục cụ thể
Vậy là bạn còn 80% thu nhập. Chính xác thì bạn dùng nó thế nào? Chỉ biết rằng 50% nên dành cho nhu cầu thiết yếu và 30% cho mong muốn thì đã đủ chưa? Nếu như vậy hợp với bạn thì tuyệt. Nhưng nếu bạn khó quyết định mỗi danh mục chi tiêu nên nhận bao nhiêu, hãy đọc tiếp. Bên dưới là những gì được tính là chi tiêu thiết yếu và không thiết yếu, cùng tỷ lệ gợi ý cho từng ngân sách.
Cách bạn chia thu nhập phụ thuộc rất nhiều vào nơi bạn sống và những chi phí đặc thù của vùng đó. Hãy coi các con số này là gợi ý chung để tham khảo, rồi điều chỉnh cho hợp với cuộc sống của bạn.
Chi phí thiết yếu (50%)
Đây là nhu cầu của bạn, những thứ mà thiếu chúng bạn không hình dung nổi cuộc sống hằng ngày. Chỗ ở và cái ăn đứng đầu, nhưng còn những hóa đơn khác mà ai cũng phải trả. Hãy cùng chia nhỏ chúng.
Nhà ở (20-35%) và điện nước (5-10%)
Với hầu hết mọi người, đây là phần lớn nhất trong thu nhập. Đây cũng là chỗ bạn dễ dàng thấy mình đang sống trên hay dưới khả năng tài chính. Ngân sách cho các danh mục này gồm mọi thứ bạn trả cho nơi ở: tiền thuê nhà hoặc trả góp nhà, điện, nước và các thiết bị thiết yếu. Nếu bạn đang nghĩ đến việc mua nhà, công cụ tính lãi vay mua nhà của chúng tôi cho thấy khoản trả hằng tháng có thể là bao nhiêu.
Ăn uống (10-15%)
Bạn phải ăn, nhưng không phải lúc nào cũng phải ăn ngoài! Với một số người, ăn uống thuần túy là nhu cầu. Với người khác, đó còn là một phần của giải trí. Chia thế nào là tùy bạn. Một gợi ý phổ biến là dành khoảng 10% thu nhập thực nhận cho ăn uống. Nếu thỉnh thoảng bạn thích ăn ngoài, hãy dùng 10% đó cho thực phẩm và tính nhà hàng vào chi tiêu cá nhân hoặc giải trí. Cách nào hợp với bạn thì dùng.
Nên đọc thêm:
Bảo hiểm (5-15%)
Liệt kê tất cả các gói bảo hiểm của bạn ở một nơi là việc khôn ngoan. Dù là bảo hiểm sức khỏe, xe, nhà cửa hay bảo hiểm mất khả năng lao động (và còn nhiều loại khác), bạn nên biết chính xác mình đang trả bao nhiêu.
Chăm sóc sức khỏe (5-10%)
Chi phí chăm sóc sức khỏe dao động nhiều hơn bảo hiểm, dù cả hai đều quan trọng như nhau. Thuốc kê đơn, khám bệnh, thiết bị y tế và điều trị đều thuộc danh mục này.
Đi lại (5-15%)
Dù sống ở đâu, bạn cũng cần một cách nào đó để di chuyển mỗi ngày. Hãy tính mọi thứ gắn với việc đi lại hằng ngày: vé tháng phương tiện công cộng, tiền trả góp xe, xăng, phí đường bộ và bảo dưỡng. Vì đây là chi phí thiết yếu, đừng tính chuyện đi lại khi du lịch vào ngân sách này.
Chi tiêu cá nhân (30%)
Những khoản chi này làm cuộc sống thú vị hơn. Chúng gồm những món mua và hoạt động có thì tốt, nhưng không bắt buộc. Đây là chỗ bạn có thể tiết kiệm nhiều nhất mỗi tháng và chuyển phần dư sang tiết kiệm hoặc tháng sau.
Cá nhân (5-10%)
Đây là danh mục lối sống dành cho chăm sóc cá nhân và các khoản chi tương tự. Ví dụ có quần áo, tạp chí, mỹ phẩm hoặc thẻ tập gym. Vì các chi phí này thay đổi, bạn tự quyết định cái gì tính là cá nhân rồi giữ đúng như vậy.
Giải trí (5-10%)
Thành thật mà nói: cuộc sống không nên chỉ có trả hóa đơn và đi làm. Dành một phần thu nhập cho niềm vui là điều lành mạnh. Phần này gồm hòa nhạc, sách, trò chơi điện tử, sự kiện thể thao, sở thích, kỳ nghỉ và các gói đăng ký xem phim, nghe nhạc. Về cơ bản là bất cứ thứ gì lấp đầy thời gian rảnh và làm bạn vui lên.
Linh tinh (5-10%)
Danh mục này là tấm lưới an toàn bạn vẫn tìm kiếm. Có thể một khoản chi không hợp với chỗ nào khác, hoặc bạn đã dùng hết ngân sách ở một danh mục khác. Phần cuối cùng này giúp bạn vẫn đi đúng hướng.
Tôi bắt đầu thế nào?
Có quá nhiều danh mục và ngân sách có thể khiến bạn thấy choáng ngợp. Nhưng bạn đã đi bước đầu tiên khi tìm hiểu những quy tắc chung này. Đó không phải là tỷ lệ chính xác bạn buộc phải dùng, nhưng là điểm khởi đầu rất tốt để tìm ra điều hợp với mình.
Để biến tỷ lệ phần trăm thành số tiền thật, hãy bắt đầu với thu nhập thực nhận (công cụ tính lương gross sang net của chúng tôi có thể tính ra từ lương gross của bạn), rồi thử công cụ tính ngân sách 50/30/20. Nếu dùng Spendee, bạn có thể đặt một ngân sách tổng hằng tháng rồi chia thành các ngân sách theo danh mục như ở trên, để luôn thấy còn lại bao nhiêu chưa phân bổ. Muốn tìm hiểu thêm? Hãy đọc Lập ngân sách 101.
Có một danh mục nào cứ vượt khỏi tầm kiểm soát? Hãy bắt đầu từ việc nhỏ và đặt ngân sách chỉ cho riêng danh mục đó.