Ένα δάνειο μπορεί να είναι σπουδαίο εργαλείο, αλλά και επικίνδυνος εχθρός. Είναι μια μεγάλη απόφαση που ο καθένας πρέπει να τη σκεφτεί καλά.
Φυσικά, ένα δάνειο μπορεί να σε βοηθήσει με πολλούς τρόπους. Μπορεί να σε βοηθήσει να αγοράσεις σπίτι, ώστε αντί να πληρώνεις ενοίκιο σε έναν ιδιοκτήτη να ξεπληρώνεις το δικό σου. Μπορεί να σε βοηθήσει να ξεκινήσεις την επιχείρηση που πάντα ονειρευόσουν. Μπορεί επίσης να σε σώσει όταν κάτι πάει στραβά, αν και το ταμείο έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι πάντα το πρώτο σου δίχτυ ασφαλείας.
Ωστόσο, το χρέος βρίσκεται και πίσω από πολλές δύσκολες καταστάσεις στη ζωή. Άνθρωποι με χαμηλότερα εισοδήματα αναγκάζονται μερικές φορές να δανειστούν και μπορεί να πέσουν σε φαύλο κύκλο χρέους. Ένα κακό πιστωτικό ιστορικό σημαίνει ότι παίρνεις τους χειρότερους όρους, και είναι δύσκολο να βγεις από αυτή την κατάσταση. Χρησιμοποίησε τα δάνεια ως καλό υπηρέτη και απόφυγε να δανείζεσαι για διακοπές ή για καθημερινά καταναλωτικά αγαθά.
Τι είναι το χρέος;
Χρέος είναι δανεικά χρήματα που σου επιτρέπουν να κάνεις μεγαλύτερες αγορές από όσες θα μπορούσες αλλιώς. Τα επιστρέφεις αργότερα, με τόκους και μερικές φορές με επιπλέον χρεώσεις. Οι περισσότεροι ξέρουμε τόσα, αλλά πίσω από την κουρτίνα κρύβονται πολύ περισσότερα, και το θέμα γίνεται γρήγορα περίπλοκο. Παρακάτω εξηγούμε τους βασικούς όρους που θα συναντήσεις για τα είδη του χρέους και τη διαχείρισή του.
Διάφορα είδη δανείων
Χρειάζεσαι δανεικά; Πρώτα βρες ποιο είδος δανείου ταιριάζει στην περίπτωσή σου. Δες μερικά συνηθισμένα:
Στεγαστικό δάνειο
Αν αγοράζεις σπίτι ή αναχρηματοδοτείς το δάνειό του, αυτό είναι το δάνειο για εσένα. Για τους περισσότερους το σπίτι είναι το πιο πολύτιμο περιουσιακό τους στοιχείο, γι’ αυτό παίρνουν αυτό το μακροχρόνιο δάνειο. Οι διάρκειες αποπληρωμής 25 έως 30 ετών είναι συνηθισμένες, αν και διαφέρουν ανά χώρα και τράπεζα. Τα στεγαστικά δεν εγκρίνονται εύκολα. Οι τράπεζες εξετάζουν προσεκτικά το πιστωτικό σου ιστορικό, τις αποταμιεύσεις σου και το είδος της απασχόλησής σου. Ανάλογα με το πού ζεις, ισχύουν διαφορετικοί κανόνες για το πόσα μπορείς να δανειστείς, για τη μέγιστη μηνιαία δόση και για την ελάχιστη ίδια συμμετοχή. Ο υπολογιστής στεγαστικού δανείου δείχνει πόσο θα σου κόστιζε ένα δάνειο κάθε μήνα.
Αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα
Οι υπηρεσίες «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» σου επιτρέπουν να πάρεις την παραγγελία σου τώρα και να την πληρώσεις αργότερα, συχνά σε λίγες δόσεις ή μέσα σε έναν μήνα. Με προσεκτική χρήση, μπορεί να βοηθήσουν σε ένα απρόβλεπτο έξοδο πριν από τον επόμενο μισθό. Είναι όμως εύκολο να χάσεις τον λογαριασμό όταν τρέχουν πολλά πλάνα μαζί, και οι καθυστερημένες πληρωμές μπορεί να φέρουν χρεώσεις. Προτείνουμε πάντα να έχεις ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης για τέτοιες περιπτώσεις, ώστε να μη χρειάζεται να δανειστείς μόλις κάτι πάει στραβά.
Πιστωτική κάρτα
Με την πιστωτική κάρτα πληρώνεις με χρήματα της τράπεζας. Η τράπεζα ορίζει το επιτόκιο και το πιστωτικό σου όριο. Συνήθως υπάρχει μια άτοκη περίοδος, μέσα στην οποία μπορείς να εξοφλήσεις χωρίς τόκους. Μετά το επιτόκιο είναι συνήθως υψηλό, οπότε βεβαιώσου ότι μπορείς να εξοφλήσεις το υπόλοιπο εγκαίρως. Οι πιστωτικές κάρτες είναι χρήσιμες, αλλά μπορεί να ξεφύγουν αν τις χρησιμοποιείς χωρίς πλάνο. Πριν ξεχυθείς στα μαγαζιά, μάθε τα υπέρ και τα κατά: με τις πιστωτικές κάρτες ξοδεύεις εύκολα παραπάνω, και με απρόσεκτη χρήση μπορεί να βρεθείς με περισσότερα χρέη. Από την άλλη, σε πολλές χώρες σε βοηθούν να χτίσεις πιστωτικό ιστορικό και μπορούν να είναι μια εφεδρεία για έκτακτες ανάγκες.
Επιχειρηματικό δάνειο
Δεν είναι όλα τα χρέη κακά. Χωρίς αυτά θα χάνονταν πολλές σπουδαίες ευκαιρίες για ανάπτυξη και νέες ιδέες. Για παράδειγμα, ένα επιχειρηματικό δάνειο μπορεί να σε βοηθήσει να ξεκινήσεις τη δική σου εταιρεία, να βγάλεις χρήματα και να ξεπληρώσεις το χρέος. Μπορεί να αποδώσει, αλλά υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να μείνεις με μια επιχείρηση που απέτυχε και με ένα δάνειο να ξεπληρώνεις.
Φοιτητικό δάνειο
Τα φοιτητικά δάνεια συνήθως καλύπτουν το κόστος της ανώτατης εκπαίδευσης, όπως το πανεπιστήμιο ή το κολέγιο. Σε αντίθεση με τις υποτροφίες ή τις επιχορηγήσεις, πρέπει να επιστραφούν, συχνά με τόκους. Το πώς λειτουργούν τα φοιτητικά δάνεια και το πόσο κοστίζουν διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Η αποπληρωμή τους μπορεί να πάρει πολλά χρόνια, αλλά ένα πτυχίο μπορεί επίσης να ανοίξει τον δρόμο για καλύτερες δουλειές και υψηλότερο μισθό.
Leasing
Το leasing έχει πολλές μορφές. Η πιο συνηθισμένη είναι να νοικιάζεις ένα περιουσιακό στοιχείο, όπως ένα αυτοκίνητο, που ανήκει στην εταιρεία leasing. Αν χρειάζεσαι αυτοκίνητο, μπορείς να πάρεις ένα με leasing αντί να το αγοράσεις. Στο τέλος της μίσθωσης επιστρέφεις το αυτοκίνητο ή το αγοράζεις πληρώνοντας την υπολειπόμενη αξία του. Το αυτοκίνητο δεν είναι δικό σου όσο διαρκεί η μίσθωση, αλλά μπορεί και πάλι να είναι ένας λογικός τρόπος να αποκτήσεις ένα.
Βασικοί όροι που πρέπει να ξέρεις
Για να προσανατολιστείς στο θέμα, δες μερικούς όρους που χρησιμοποιούνται συχνά:
Πιστοληπτική βαθμολογία
Το πιστωτικό σου ιστορικό διαμορφώνει την πιστοληπτική σου βαθμολογία (credit score). Αυτή δείχνει πράγματα όπως πόσα χρωστάς, τι είδους λογαριασμούς έχεις, πόσο παλιοί είναι και αν έχεις πληρώσει με καθυστέρηση. Κανονικά πρέπει να δείχνει πόσο υπεύθυνα ξεπληρώνεις τα χρέη σου. Με υψηλότερη βαθμολογία φαίνεσαι πιο αξιόπιστος στις τράπεζες. Δεν χρησιμοποιούν όλες οι χώρες πιστοληπτική βαθμολογία, αλλά οι περισσότερες έχουν κάτι παρόμοιο, όπως ένα αρχείο οφειλετών.
Τόκος
Όταν δανείζεσαι χρήματα, δεν αρκεί να επιστρέψεις το αρχικό ποσό. Ο τόκος είναι ένα ποσοστό που χρεώνεται πάνω στο ποσό που δανείζεσαι, και έτσι βγάζει χρήματα ο δανειστής. Κάποιοι αρπακτικοί δανειστές χρεώνουν εξαιρετικά υψηλούς τόκους και στοχεύουν ανθρώπους με κακό πιστωτικό ιστορικό, που δεν μπορούν να δανειστούν από αλλού. Πρόσεχε και δανείσου μόνο από αξιόπιστους δανειστές.
Υποχρέωση
Υποχρέωση είναι κάτι που χρωστάς και δεν έχεις πληρώσει ακόμη, όπως ένα τραπεζικό δάνειο, ένα στεγαστικό, οφειλόμενοι φόροι ή απλήρωτα τιμολόγια. Η υποχρέωση είναι ευρύτερος όρος, και το χρέος είναι ένα είδος της.
Ενοποίηση οφειλών
Με την ενοποίηση οφειλών συγκεντρώνεις πολλά χρέη σε ένα δάνειο με μία μηνιαία δόση. Αν κάθε μήνα τρέχεις να προλάβεις πολλές δόσεις, ίσως αξίζει να το δεις. Συχνά μπορείς να πετύχεις καλύτερους όρους, όπως χαμηλότερο επιτόκιο ή μικρότερες μηνιαίες δόσεις. Διάβασε περισσότερα στον οδηγό μας για την ενοποίηση οφειλών.
Αναχρηματοδότηση
Η αναχρηματοδότηση μοιάζει με την ενοποίηση, αλλά συνήθως σημαίνει ότι αντικαθιστάς ένα μόνο χρέος με ένα άλλο με καλύτερους όρους, όπως χαμηλότερο επιτόκιο ή μικρότερες μηνιαίες δόσεις.
Πτώχευση
Η πτώχευση είναι μια νομική διαδικασία για ανθρώπους ή εταιρείες που δεν μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους. Μπορεί να κηρυχθείς σε πτώχευση όταν η κατάστασή σου είναι απίθανο να βελτιωθεί και υπάρχει μικρή ελπίδα να ξεπληρώσεις. Τα υπάρχοντά σου μπορεί να εκτιμηθούν και να χρησιμοποιηθούν για να πληρωθούν οι πιστωτές, και ακόμη και τότε μπορεί να μην απαλλαγείς από όλα τα χρέη σου. Μετά είναι συνήθως δύσκολο να πάρεις μεγαλύτερο δάνειο για χρόνια. Το κλειδί για να ορθοποδήσεις είναι να ξαναχτίσεις το πιστωτικό σου ιστορικό και να χρησιμοποιείς το εισόδημά σου με μεγάλη προσοχή. Οι κανόνες διαφέρουν πολύ από χώρα σε χώρα.
Δόσεις
Οι δόσεις είναι τα τακτικά ποσά που πληρώνεις για να επιστρέψεις τα δανεικά χρήματα. Το να καταλαβαίνεις πώς λειτουργούν οι δόσεις σου και να έχεις ένα πλάνο είναι βασικό για καλή οικονομική υγεία. Η διάρκεια αποπληρωμής εξαρτάται από το δάνειο. Ένα στεγαστικό συνήθως θέλει δεκαετίες, ενώ ένα δάνειο αυτοκινήτου μπορεί να ξεπληρωθεί σε λίγα χρόνια.
Κεφάλαιο
Κεφάλαιο είναι το ποσό που δανείζεσαι αρχικά. Το συνολικό σου χρέος είναι το κεφάλαιο μαζί με τους τόκους που μαζεύονται πάνω του.
Προγράμματα ρύθμισης οφειλών
Τα προγράμματα ρύθμισης ή διαχείρισης οφειλών έχουν σκοπό να σε βοηθήσουν να ξεπληρώσεις τα χρέη σου πιο εύκολα. Κάποια τα τρέχουν αξιόπιστοι μη κερδοσκοπικοί σύμβουλοι, αλλά άλλα έχουν υψηλές χρεώσεις ή μπορεί να βλάψουν το πιστωτικό σου ιστορικό. Έλεγξε ποιος τρέχει ένα πρόγραμμα και πόσο κοστίζει πριν γραφτείς.
Ελπίζουμε αυτό το άρθρο να σε βοήθησε να καταλάβεις λίγο καλύτερα το χρέος.