Een lening kan een handig hulpmiddel zijn, maar ook een gevaarlijke vijand. Het is een grote beslissing waar iedereen goed over moet nadenken.
Natuurlijk kan een lening je op veel manieren helpen. Je kunt er een huis mee kopen, zodat je geen huur aan een verhuurder betaalt maar je eigen woning afbetaalt. Je kunt er het bedrijf mee starten waar je altijd van hebt gedroomd. Een lening kan ook een redding zijn als er iets misgaat, al hoort je noodfonds altijd je eerste vangnet te zijn.
Maar schulden zitten ook achter veel moeilijke situaties in het leven. Mensen met een lager inkomen zijn soms gedwongen te lenen en kunnen in een schuldenspiraal belanden. Wie een slechte kredietgeschiedenis heeft, krijgt de slechtste voorwaarden, en uit die situatie komen is moeilijk. Gebruik leningen als een goede dienaar, en leen niet voor vakanties of alledaagse consumptiegoederen.
Wat is een schuld?
Een schuld is geleend geld waarmee je grotere aankopen kunt doen dan je anders zou kunnen betalen. Je betaalt het later terug, met rente en soms ook kosten erbovenop. Dat weten de meesten van ons wel, maar er zit veel meer achter, en het onderwerp wordt al snel ingewikkeld. Hieronder leggen we de basisbegrippen uit die je tegenkomt als het gaat om soorten schulden en hoe je ermee omgaat.
Verschillende soorten leningen
Moet je geld lenen? Zoek dan eerst uit welk soort lening bij je situatie past. Dit zijn een paar veelvoorkomende:
Hypotheek
Koop je een huis of wil je je woninglening oversluiten, dan is dit de lening voor jou. Voor de meeste mensen is hun huis hun waardevolste bezit, en daarom gaan ze deze langlopende lening aan. Looptijden van 25 tot 30 jaar zijn gebruikelijk, al verschillen ze per land en per geldverstrekker. Een hypotheek krijg je niet zomaar. Geldverstrekkers kijken goed naar je kredietgeschiedenis, je spaargeld en je soort dienstverband. Afhankelijk van waar je woont gelden er andere regels voor hoeveel je kunt lenen, het maximale maandbedrag en de minimale eigen inbreng. Onze hypotheekcalculator laat zien wat een lening je per maand zou kosten.
Achteraf betalen
Met diensten voor achteraf betalen krijg je je bestelling nu en betaal je later, vaak in een paar termijnen of binnen een maand. Als je er voorzichtig mee omgaat, kan dat helpen bij een onverwachte uitgave vlak voor je volgende salaris. Maar je raakt makkelijk het overzicht kwijt als er meerdere betalingen tegelijk lopen, en te laat betalen kan kosten opleveren. Wij raden altijd een noodfonds aan voor dit soort situaties, zodat je niet hoeft te lenen zodra er iets misgaat.
Creditcard
Met een creditcard betaal je met het geld van de kredietverstrekker. Die bepaalt de rente en je kredietlimiet. Meestal is er een periode waarin je zonder rente kunt terugbetalen. Daarna is de rente doorgaans hoog, dus zorg dat je het openstaande bedrag op tijd kunt terugbetalen. Creditcards zijn handig, maar het kan uit de hand lopen als je ze zonder plan gebruikt. Ken de voor- en nadelen voordat je uitgebreid gaat shoppen: met een creditcard geef je makkelijk te veel uit, en wie er slordig mee omgaat, komt dieper in de schulden. Daar staat tegenover dat je er in veel landen een kredietgeschiedenis mee opbouwt en dat hij een reserve kan zijn voor noodgevallen.
Zakelijke lening
Niet elke schuld is slecht. Zonder schulden zouden veel mooie kansen op groei en nieuwe ideeën blijven liggen. Met een zakelijke lening kun je bijvoorbeeld je eigen bedrijf starten, geld verdienen en de schuld terugbetalen. Dat kan goed uitpakken, maar er is altijd het risico dat je eindigt met een mislukt bedrijf en een lening die je moet aflossen.
Studielening
Met een studielening betaal je meestal een opleiding in het hoger onderwijs, zoals een hogeschool of universiteit. Anders dan een beurs of toelage moet je een lening terugbetalen, vaak met rente. Hoe studieleningen werken en hoeveel ze kosten, verschilt sterk per land. Het terugbetalen kan jaren duren, maar een diploma kan ook de deur openen naar betere banen en een hoger salaris.
Lease
Lease bestaat in veel vormen. De bekendste is het huren van een bezit, zoals een auto, dat eigendom is van de leasemaatschappij. Heb je een auto nodig, dan kun je er een leasen in plaats van hem in één keer te kopen. Aan het eind van het contract lever je de auto in of koop je hem door de restwaarde te betalen. Tijdens de lease is de auto niet van jou, maar het kan toch een verstandige manier zijn om er een te rijden.
Begrippen die je moet kennen
Om je wegwijs te maken in het onderwerp, zetten we een paar veelgebruikte begrippen op een rij:
Kredietscore
Je kredietscore is gebaseerd op je kredietgeschiedenis. Hij weerspiegelt bijvoorbeeld hoeveel schuld je hebt, welke soorten rekeningen en leningen je hebt, hoe oud die zijn en of je weleens te laat hebt betaald. De score moet laten zien hoe verantwoord je schulden terugbetaalt. Met een hogere score sta je er bij kredietverstrekkers beter voor. Niet elk land werkt met kredietscores, maar de meeste hebben iets vergelijkbaars, zoals een register van leningen en betalingsachterstanden.
Rente
Als je geld leent, is het niet genoeg om het oorspronkelijke bedrag terug te betalen. Rente is een percentage dat je betaalt over het bedrag dat je leent, en zo verdient de kredietverstrekker zijn geld. Sommige malafide geldschieters rekenen een extreem hoge rente en richten zich op mensen met een slechte kredietgeschiedenis die nergens anders kunnen lenen. Wees voorzichtig en leen alleen bij betrouwbare kredietverstrekkers.
Verplichting
Een verplichting is iets wat je verschuldigd bent en nog niet hebt betaald, zoals een banklening, een hypotheek, belasting die je nog moet betalen of onbetaalde facturen. Verplichting is het bredere begrip, en een schuld is er één soort van.
Consolidatie
Bij schuldconsolidatie voeg je meerdere schulden samen tot één lening met één maandbedrag. Heb je elke maand veel verschillende aflossingen, dan is het misschien het bekijken waard. Vaak krijg je betere voorwaarden, zoals een lagere rente of lagere maandlasten. Lees meer in onze gids over schulden samenvoegen.
Oversluiten
Oversluiten lijkt op consolidatie, maar betekent meestal dat je één schuld vervangt door een lening met betere voorwaarden, zoals een lagere rente of lagere maandlasten.
Faillissement
Een faillissement is een wettelijke procedure voor mensen of bedrijven die hun schulden niet kunnen betalen. Je kunt failliet worden verklaard als je situatie waarschijnlijk niet verbetert en er weinig hoop is dat je kunt terugbetalen. Je bezittingen kunnen worden getaxeerd en gebruikt om schuldeisers te betalen, en zelfs dan ben je misschien niet van al je schulden af. Daarna is het meestal jarenlang moeilijk om een grotere lening te krijgen. Om er weer bovenop te komen, moet je je kredietgeschiedenis opnieuw opbouwen en heel zorgvuldig met je inkomen omgaan. De regels verschillen sterk per land.
Aflossingen
Aflossingen zijn de regelmatige termijnen waarmee je het geleende geld terugbetaalt. Begrijpen hoe je aflossingen werken en een plan hebben is de sleutel tot een gezonde financiële situatie. De looptijd hangt af van de lening. Een hypotheek loopt meestal tientallen jaren, terwijl je een autolening in een paar jaar kunt aflossen.
Hoofdsom
De hoofdsom is het bedrag dat je oorspronkelijk leent. Je totale schuld is de hoofdsom plus de rente die erover wordt opgebouwd.
Hulp bij schulden
Programma’s voor schuldhulp of schuldbemiddeling willen je helpen om je schulden makkelijker af te lossen. Sommige worden geleid door betrouwbare adviseurs zonder winstoogmerk, maar andere rekenen hoge kosten of kunnen je kredietwaardigheid schaden. Ga na wie een programma aanbiedt en wat het kost voordat je je aanmeldt.
We hopen dat je schulden na dit artikel wat beter begrijpt.