Para biriktirmeye başla: kapsamlı bütçe rehberi

Bu ay daha fazla biriktir: bir meydan okuma

Bu ay kendine meydan oku! Bu rehber, bir bütçe kurman ve daha fazla para biriktirmen için gereken her şeyi üç bölümde anlatıyor:

1. Bütçe neden kötü bir söz değil.

2. İlk bütçeni gerçek bir örnekle nasıl kurarsın.

3. Başarmana yardım eden alışkanlıklar ve araçlar.

1. bölüm: bütçeler senin dostun

Bütçe, ne kadar kazandığını ve belirli bir dönemde ne kadar harcayabildiğini (ya da harcamak istediğini) hesaba katar. Pek çok kişi bütçeyi düşman olarak görür, ama bu doğru değil.

Bütçe, paranı harcarken aşmak istemediğin bir limittir.

Bütçeler hayatına büyük bir olumlu etki yapabilir:

• Bütçeler kararlarına yön verir. Paranı küçük parçalara böldüğünde büyük resmi görmek ve iyi seçimler yapmak çok daha kolaydır.

• Bütçeler bilinçli harcamayı destekler. Bütçeyle yaşamak sıkıcı olmak zorunda değil. Sana keyif veren şeylere bütçe ayırabilir, yalnızca seni ve cüzdanını tüketen giderleri kesebilirsin.

• Bütçeler en iyi hayatını yaşamana yardım eder. Hedeflerine ulaşmanı sağlar. Şimdi biriktirdiğin para ileride yatırımlarını ya da kendi işini finanse edebilir.

• Bütçeler emeğine saygı duyar. Her liraya bir amaç verir, böylece çaban boşa gitmez.

2. bölüm: bir bütçe kur

Hangi “yöntemi” seçeceğin konusunda kendini yorma. Sandığından daha az önemli.

“Bir bütçeye uymanın en iyi yolu, bir bütçeye başlamaktır.”

Hepimizin geliri, harcama alışkanlıkları ve borçları farklı, üstelik dünyanın farklı yerlerinde yaşıyoruz. Bu yüzden tek bir doğru yol yok. Sadece başlaman gerekiyor. Başta mükemmel olmayabilir, sorun değil. Kendine yüklenme. Yaptıkça öğrenir, yol boyunca ayar yaparsın.

50/30/20 kuralı

Önce, eline geçen net geliri üç parçaya bölen 50/30/20 kuralını tanı:

• %50 temel ihtiyaçlar: gelirinin en fazla yarısı yaşam giderlerine, yani “ihtiyaçlarına” gider. Kira ya da konut kredisi taksiti, asgari borç ödemeleri, faturalar, market ve ulaşım buraya girer.
• %30 kişisel: en esnek bölüm. Zorunlu olmayan ama hayatı güzelleştiren şeyler içindir: eğlence, seyahat, evcil hayvanlar, spor salonu üyeliği, dışarıda yemek ve hobiler gibi.
• %20 birikim: net gelirinin en az %20’sini birikim hedeflerine, bir acil durum fonuna ya da yatırımlara ayır.

Bu dağılımı kendi gelirin için görmek istersen 50/30/20 bütçe hesaplayıcımızı dene. Yalnızca brüt maaşını biliyorsan, maaş hesaplayıcısı önce eline geçen net tutarı hesaplar.

Önce kendine öde

Bütçe yapmanın ana hedefi olabildiğince çok biriktirmek, değil mi? Bu yüzden pek çok kişi her aya önce kendine ödeyerek başlar: gelir hesaba geçer geçmez belirli bir yüzdesini kenara ayırır. Gelirin düzensizse bunu her para geldiğinde yapabilirsin. %20 sana fazla geliyorsa daha düşük bir oranla başla. Önemli olan başlamak ve gelişmek.

Para nereye gitmeli? Kısaca: kolayca ulaşabileceğin, 3 ila 6 aylık ortalama giderin kadar bir acil durum fonu oluştur. Borçlarını öde. Sonra paranı yatırım yoluyla büyüt ve öğrenmeye devam et. Birikim hesaplayıcımız düzenli birikimin ne kadar hızlı büyüdüğünü gösterir.

Bir dönem seç

Giderler sabit ya da değişken olabilir. Sabit giderler her dönem aynı tutardadır (kira, faturalar, sigorta, abonelikler) ve genellikle değiştirmesi daha zordur. Değişken giderler aydan aya değişir (yemek, alışveriş, hediyeler, seyahat ve benzerleri). Her bütçenin süresini gider türüne göre belirle. Yaygın dönemler şunlardır:

• günlük,
• haftalık,
• iki haftada bir,
• aylık,
• yıllık,
• özel bir dönem.

Bu rehberde aylık bir bütçeyi haftalık bir bütçeyle birleştiriyoruz.

Bütçenin büyüklüğünü seç

Bir örnek üzerinden öğrenelim. Simon’ın eline ayda net 60.000 ₺ geçiyor. Birikime başlamak istiyor, bu yüzden 50/30/20 kuralını izliyor ve önce kendine ödüyor: gelirinin %20’si, yani 12.000 ₺ doğrudan birikime gidiyor.

Kalan %80’le ne yapıyor? Onu birkaç bütçeyle akıllıca harcamaya karar veriyor.

Önce kalan %80 için, yani 48.000 ₺ için bütün giderlerini karşılayacak aylık bir toplam bütçe belirliyor.

Sonra en değişken harcamalarına bakıyor ve yemeğe çok fazla harcadığını fark ediyor. Yemek onun için tek bir kategori değil: Market, Dışarıda Yemek ve İçecekler. Bu yüzden yemeğe ayrı bir bütçe veriyor ve onu haftalık takip ediyor.

Yaygın bir öneri, net gelirinin %10 ila %15’ini yemeğe harcamaktır. Simon %15’i seçiyor: ayda 9.000 ₺ ya da haftada 2.250 ₺.

Bütçeye sadık kal

Simon dikkatli alışveriş yapıyor ve market alışverişinde tasarruf etmek için 20 ipucumuzu izliyor. Hafta içinde yemek bütçesine bakıp ne kadar kaldığını kontrol ediyor. Haftanın son gününde 1.650 ₺ harcamış oluyor, bu da limitinin 600 ₺ altında.

İlk hafta tamam!

Gerçek sonuçlar

Aylık bütçesini ve haftalık yemek bütçesini bir ay izledikten sonra Simon fazladan 7.000 ₺ biriktirmiş oluyor: 2.400 ₺ yemekten, 4.600 ₺ diğer kategorilerden.

Bunu bütün yıl sürdürürse yaklaşık 84.000 ₺ fazladan birikim eder. Önce kendine ödediği %20 de yılda 144.000 ₺ eder. İkisi birlikte yılda yaklaşık 228.000 ₺ birikim demek. Bu, güzel bir aile tatiline yeter, üstüne birikim ve yatırım için de hatırı sayılır bir pay kalır.

3. bölüm: finansal başarı için alışkanlıklar

İlk bütçeni kurdun. Şimdi onu destekleyen alışkanlıkları edinmek sana kalmış. İşte işe yarayanlar ve bunların Spendee’de nasıl çalıştığına dair örnekler.

Banka hesaplarını bağla

Bütün paranı tek bir yerde gör. Bankanı bağladığında kart ödemelerin kendiliğinden gelir ve kategorilere ayrılır, yani onları elle yazman gerekmez. Spendee dünya genelinde 9.000’den fazla bankayı destekler.

Takibi alışkanlık haline getir

Finanslarını düzenli olarak güncelle. Banka bağlamıyorsan ve elle takip etmeyi tercih ediyorsan her gideri ödemeyi yaptıktan hemen sonra ekle. Yalnızca birkaç saniye sürer, üstelik “Fişi tara” ile fişin fotoğrafını çekip ayrıntıların kendiliğinden dolmasını sağlayabilirsin.

Tekrarlayan işlemleri ayarla

Elle mi takip ediyorsun? Kira, internet ya da sigorta gibi her ay ödediğin giderlerin var mı? Onları bir kez ekle ve tekrarlanacak şekilde ayarla. Spendee’de sıklığı, işlemi eklerken Tekrarla seçeneğiyle belirlersin.

İpucu: Geleceğini bildiğin her ödemeyi planla. Spor salonu üyeliğinin yenilenmesi, bir saç kesimi, yeni bir toplu taşıma abonmanı. Böylece düzenli kalırsın ve son dakika çıkan hiçbir gider seni hazırlıksız yakalamaz.

Planlanan ödemelerle ileriye bak

İçinde bulunduğun dönemin planlanan gelir ve giderleri grafiklerinde ve kendi Planlanan bölümünde görünür. Böylece yalnızca şimdiye kadar ne harcadığını değil, bu ay daha nelerin geleceğini de görürsün.

Motivasyonunu koru ve paranın büyümesini izle

Takibin en büyük faydalarından biri, bütün paranı tek bir yerde görmektir. Nakdi, banka hesaplarını ve birikimini ayrı cüzdanlarda tut. Bütçen işliyorsa toplam bakiyenin zamanla büyüdüğünü göreceksin.

Kategorilerini sade tut

Kategorileri kendine göre yeniden adlandırabilir ve düzenleyebilirsin. Az sayıda, net kategori öneririz, çünkü sadelik güçlüdür. Daha fazla ayrıntı istiyorsan etiketleri kullan.

Ek ayrıntı için etiketleri kullan

Etiketler, kategorilerden bağımsız çalışan ve bir işleme daha fazla ayrıntı ekleyen işaretlerdir. Örneğin her alışverişi ihtiyaç ya da istek olarak etiketleyebilirsin. İşte bir fikir daha:

Az önce yediğin o akşam yemeği Yiyecek ve İçecek kategorisine girer. Ama aynı zamanda bir “Akşam yemeği”, daha doğrusu bir “Pizza” idi, bir “Buluşma” sırasında, “İtalya” gezinde yenmiş ve “Kart” ile ödenmişti. Etiketler bunların hepsini kaydetmeni sağlar. Sonra da örneğin buluşmalara ya da o geziye ne kadar harcadığını görebilirsin.